Bir sonraki ölçü: görüşe açık taslak.

1 Bu taslak nedir

TouchStone V3, bu­günkü V2'nin yerine öne­ri­len pu­an­lama yön­te­mi­dir. Tas­lak­tır: bugün hiçbir puan V3 ile he­sap­lan­maz, can­lı­daki bütün öl­çüm­ler ve bel­ge­ler V2 ile ya­pı­lır.

Amaç, puanı "iyi ya­pıl­mış site" öl­çü­sün­den "gü­ve­nip iş ya­pı­la­bi­le­cek site" öl­çü­süne ta­şı­mak­tır. So­ru­lan soru: bir insan, bir alıcı ya da bir yapay zeka asis­tanı bu siteye gü­ve­nip iş ya­pa­bi­lir mi?

2 Altı sütun ve ağırlıklar

V2'nin sekiz kat­manı altı sü­tunda top­la­nır. Ağır­lık­lar top­lamı 100'dür.

Eri­şi­le­bi­lir­li­ğin ağır­lığı düşmüş gö­rü­nür ama etkisi artar: düğme, bağ­lantı ve form adları Yapay Zeka Uyumu'nda da sa­yı­lır.

3 Sütunlarda ne ölçülür

Her satırın yanında durumu yazar:

• bugün V2'de ölçülüyor
• Faz 1 taslağın yayımından sonraki ilk 3 ay
• Faz 2 sonraki 3-9. aylar

4 Hesap

1. Gös­terge puanı. Sü­rekli öl­çüm­ler emsal da­ğı­lı­mın­daki yüz­de­liğe çev­ri­lir. V2'deki "iyi eşi­ğini geçen 100 alır" kuralı kalkar; 100 yalnız en iyi yüzde 1'e ya­zı­lır. Evet-hayır öl­çüm­leri puan değil, kapı olur. İs­tisna, doygun ölçüm: emsal gru­bu­nun ya­rı­sın­dan faz­lası en iyi değeri alı­yorsa yüz­de­lik si­te­leri ayı­ra­maz; o gös­terge ham de­ğe­rin­den 0-100 pu­an­la­nır. Öl­çe­ğin en iyi ucu 100, en kötü ucu 0 alır, arası oran­tı­lı­dır: açılan bağ­lantı oranı 0,96 ise puan 96'dır. Sınırı ol­ma­yan sa­yı­larda (ör. eri­şi­le­bi­lir­lik de­ne­ti­minde bu­lu­nan hata sayısı) en kötü uç, emsal tab­lo­suyla bir­likte ya­yım­la­nan sabit bir de­ğer­dir; o değer ve daha kötüsü 0 alır.

2. Kurum or­tan­cası. Aynı şeyi birden çok kurum öl­çü­yorsa or­tanca alınır (V2'deki "bir kurum, bir oy"). Yapay zeka test­le­rinde her model sağ­la­yı­cısı bir ku­rum­dur. Ölç­mesi ge­re­ken ku­rum­lar­dan bi­ri­nin ölçümü ku­ru­mun kendi ta­ra­fın­daki bir sorun yü­zün­den alı­na­mazsa ölçüm 24 saat içinde ye­ni­den de­ne­nir; yine alı­na­mazsa gös­terge kalan ku­rum­larla he­sap­la­nır ve ölçüm geçici sa­yı­lır. Notun da­yan­dığı son ölçüm ge­çi­ciyse not da ge­çi­ci­dir: so­nuçta "geçici" diye ya­zı­lır, si­te­leri kar­şı­laş­tı­ran sı­ra­la­ma­lara girmez. Ölçüm, site o kurumu en­gel­le­diği için alı­na­mı­yorsa bu kural uy­gu­lan­maz: o ku­ru­mun ölçümü o gös­ter­gede 0 puan sa­yı­lır ve or­tanca öyle alınır (8. adım).

3. Sütun puanı. Alt öl­çüm­le­rin ağır­lıklı ge­o­met­rik or­ta­la­ması. Arit­me­tik or­ta­la­mada zayıf bir alt ölçüm di­ğer­le­riyle ör­tü­lür; ge­o­met­rikte ör­tü­le­mez.

4. Toplam. Sü­tun­la­rın ağır­lıklı ge­o­met­rik or­ta­la­ması.

5. Ka­pı­lar. Tek bir bulgu bir sütunu ya da top­lamı tavana vurur (7. bölüm).

6. Denge kuralı. Toplam not, en zayıf sü­tu­nun iki ba­sa­mak üstünü ge­çe­mez. Gü­ven­liği CCC olan site top­lamda en çok BB alır.

7. Kanıt düzeyi. Not, eldeki ka­nı­tın ta­şı­ya­bi­le­ce­ğin­den yüksek olamaz (6. bölüm).

8. Kapsam. Kapsam sütun dü­ze­yinde sa­yı­lır: gös­ter­ge­le­rin­den en az biri öl­çü­len sütun öl­çül­müş sa­yı­lır. Öl­çü­le­me­yen ağır­lık yüzde 20'yi ge­çerse not ve­ril­mez: NR (not­la­na­madı). Her sü­tunda kaç gös­ter­ge­den ka­çı­nın öl­çül­düğü notun ya­nında ya­zı­lır. Siteyi ölçüme ka­pat­mak NR'ye değil, ilgili sü­tunda en düşük puana gö­tü­rür.

9. Zaman. Not, son 90 günün öl­çüm­le­rin­den he­sap­la­nır (sütun başına or­tanca). Eğilim Gö­rü­nüm'ü, olay İzleme'yi be­lir­ler (8. bölüm).

10. Harf. Toplam, emsal gru­bun­daki yüz­de­liğe göre harfe çev­ri­lir (5. bölüm). Her sütun da kendi emsal da­ğı­lı­mına göre aynı di­lim­lerle harf alır; ka­pı­lar ve denge kuralı bu harf­lerle ça­lı­şır. Doygun da­ğı­lımda (emsal gru­bu­nun ya­rı­sın­dan faz­lası en yüksek puanda) en yüksek puanı alan­lar AAA alır; öte­ki­ler harfi pu­a­nın­dan alır: 95'in üstü AA, 85'in üstü A, 65'in üstü BBB, 40'ın üstü BB, 15'in üstü B, kalanı CCC. Yoksa tek bir küçük kusur, harfi birkaç ba­sa­mak dü­şü­rür.

Her not üç şeyle ye­ni­den üre­ti­le­bi­lir: yöntem sürümü, kanıt özeti ve emsal tab­lo­su­nun sürümü. Üçü de Ölçüm Bel­gesi'ne ya­zı­lır.

5 Harf ölçeği

• Emsal grubu: aynı ülkede, aynı türde öl­çül­müş si­te­ler. Emsal tab­losu ta­rihli ve sü­rüm­lü­dür; en az 500 site içerir ve her sü­tunda en az 500 si­te­nin ölçümü bu­lu­nur. İlk tablo Faz 1'de ya­yım­la­nır; tablo ya­yım­la­nana kadar harf notu ve­ril­mez.
• Em­sal­le­rin ya­rı­sın­dan faz­lası en yüksek pu­an­daysa yüz­de­lik di­lim­leri yerine 4. bö­lü­mün 10. adı­mın­daki puan ara­lık­ları kul­la­nı­lır.
• Bu bir kredi notu de­ğil­dir; bir web si­te­si­nin öl­çü­le­bi­lir du­ru­munu an­la­tır.

6 Kanıt düzeyleri

• E1 notu "kamuya açık veriye dayalı" iba­re­siyle ya­yım­la­nır.
• E2 üc­ret­siz kalır: A notu pa­rayla değil, sa­hip­liği doğ­ru­la­makla alınır. Ücret yalnız insan emeği is­te­yen dü­zey­lerde alınır ve so­nuç­tan ba­ğım­sız­dır.

7 Kapılar

Sürüm tes­piti ya­nı­la­bi­lir: yamalı ama eski nu­ma­ralı sü­rüm­ler vardır. Bi­li­nen açık kapısı bu yüzden önce İzleme olarak açılır; site sahibi 30 gün içinde yanıt ver­mezse tavana döner.

8 Görünüm ve İzleme

9 Sektör profilleri

Profil, ağır­lık­ları en çok 5 puan oy­na­tır (toplam 100 kalır) ve ek ka­pı­lar ge­ti­rir. Hangi sü­tun­dan ne kadar dü­şü­le­ceği profil tab­lo­sunda yazar; profil tab­lo­ları V3 yü­rür­lüğe gir­me­den önce ya­yım­la­nır. Oynama daha büyük olursa notlar sek­tör­ler ara­sında kar­şı­laş­tı­rı­la­maz.

10 Not sözlüğü

11 Görüş dönemi

Taslak, ya­yım­lan­dığı günden baş­la­ya­rak 30 gün görüşe açık­tır. Baş­lan­gıç ve bitiş tarihi say­fa­nın ba­şında yazar.

• Gö­rüşle de­ği­şe­bi­le­cek­ler: ağır­lık­lar, eşik­ler, ka­pı­lar, harf öl­çe­ği­nin di­lim­leri, te­rim­ler. De­ğiş­me­ye­cek­ler: 1. bö­lüm­deki il­ke­ler.
• V3'ün yü­rür­lüğe gir­mesi için dört koşul bir­likte aranır: görüş dönemi bitti, gü­ve­ni­lir­lik ça­lış­ması ya­yım­landı, emsal tab­losu ya­yım­landı, 3. bö­lümde Faz 1 diye işa­retli gös­ter­ge­le­rin hepsi öl­çü­lü­yor. Yü­rür­lük tarihi en az 30 gün önce du­yu­ru­lur.
• Tas­lakta de­ği­şen­ler bu bö­lümde ta­rih­le­riyle ya­zı­lır. 11 Kasım: TRAVERTA'nın V2 ile öl­çül­müş 88 siteye bu tas­lağı uy­gu­la­dığı de­ne­me­den dört de­ği­şik­lik: doygun ölçüm ve doygun harf kuralı (4. bölüm, 1. ve 10. adım), eksik ku­rumda geçici not (2. adım), kap­sa­mın sütun dü­ze­yinde sa­yıl­ması (8. adım), dör­düncü yü­rür­lük koşulu. Deneme, taslak har­fi­yen uy­gu­la­nınca bugün hiçbir si­te­nin not ala­ma­dı­ğını ve tek bir kırık bağ­lan­tı­nın bir sütunu AAA'dan B'ye dü­şür­dü­ğünü gös­terdi.
• Ge­çişte V2 ile ve­ril­miş Ölçüm Bel­ge­leri ge­çer­li­li­ğini korur ve hangi yön­temle öl­çül­düğü üze­rinde yazar.

12 Ölçmediklerimiz

• Henüz kim­se­nin bil­me­diği gü­ven­lik açık­ları öl­çü­le­mez. Öl­çü­len, bi­li­nen ve fiilen sö­mü­rü­len açık­lara maruz kalma ve ya­ma­lama hı­zı­dır.
• Başka bi­ri­nin si­te­sin­deki gerçek zi­ya­ret­çi­nin gözü ve tık­la­ması iz­le­ne­mez. Bu veri yalnız site sahibi bağ­larsa kul­la­nı­lır.
• Bir si­te­nin zi­ya­retçi ve­ri­sini satıp sat­ma­dığı dı­şa­rı­dan ka­nıt­la­na­maz. Öl­çü­len, sa­tı­şın iz­le­ri­dir: onay­dan önce izleme, beyan edil­me­miş alıcı, sin­yale uymama.
• Bir içe­ri­ğin doğru olup ol­ma­dığı oto­ma­tik öl­çül­mez. Öl­çü­len sü­reç­tir: kaynak, yazar, dü­zeltme.
• Yapay zeka ile ya­pı­lan test­ler her ça­lış­tır­mada biraz farklı sonuç verir. Bu yüzden birden çok model ve birden çok deneme kul­la­nı­lır, sü­rüm­ler kay­de­di­lir, oynama payı ya­yım­la­nır.

Bugün geçerli yöntem: TouchStone V2. Sitenizi ölçmek için: site testi.